Zwarte zwanen

Er bestaan veel theorieën over hoe rampspoed de wereldbevolking zal decimeren. Het doemdenken is ook in 2012 niet van de lucht. Volgens Maya-tellingen bijvoorbeeld stopt de aarde blijkbaar met bestaan op 21 december.

Als kind voelde dat soort voorspellingen al onwerkelijk, maar het maakte toch wat angstig. Nu ik de afgelopen 41 jaar al vele malen ‘het einde van de wereld’ heb overleefd, maak ik me er niet meer zoveel zorgen meer over; ware het niet dat de onvolprezen hoofdredacteur van dit magazine ook al aan zijn lezers vraagt welke gebeurtenissen de grootste supply chain-disrupties zullen veroorzaken: een aardbeving, de olieprijs, een vulkaanuitbarsting…? Zegt u het maar.

Eigenlijk een volledig irrelevante vraag voor een supply chain professional. Dit soort gebeurtenissen zijn niet te voorspellen. Ga dat dan ook niet doen.

Een veel interessantere vraag is: hoe ga je om met gebeurtenissen waarvan je niet weet wat het is en wanneer het gebeurt? Met tsunami’s (Japan), overstromingen (Thailand) en vulkaanuitbarstingen (IJsland)? Kun je je er überhaupt op voorbereiden? Scenarioplanning is vaak alleen geschikt voor gebeurtenissen waarvan je kan voorspellen dat er variabiliteit is, alleen weet je niet welke kant op. Bijvoorbeeld de olieprijs. Hij gaat bewegen, maar naar boven of naar beneden weet je niet (alhoewel, ga er maar vanuit dat het naar boven is…).

Een interessante Harvard-studie onder 600 Amerikaanse beursgenoteerde bedrijven laat zien dat bedrijven die in een periode vóór een disruptieve gebeurtenis systematisch steeds betere financiële performance lieten zien, een significant grotere negatieve impact van zo’n gebeurtenis ondervonden op hun aandelenkoers dan andere bedrijven.

Dat klinkt onlogisch op eerste gezicht, maar als je verder kijkt, werd er vooral gestuurd op korte termijn financiële resultaten (en dus betere resultaten), ten koste van de strategische en operationele flexibiliteit. En daar ligt ook de sleutel: wie durft redundantie in zijn supply chain in te bouwen tegen extra kosten hier en nu, als anticipering op een probleem waarvan je niet weet wat het is en wanneer het komt?

Wie toch tijd over heeft om een aardbeving te voorspellen, raad ik aan die tijd te steken in een echt goed boek: ‘The black swan, the impact of the highly improbable’, van Nassim Taleb.

Jaap-Willem Bijsterbosch is Partner bij PwC