S&OP in hightech

De laatste tijd probeer ik mij een beeld te vormen van de logistieke uitdagingen in de hightech. Dat is begonnen met een sabbatical bij ASML van een half jaar en wordt nu voortgezet met de vorming van een logistiek kennisplatform voor de hightech-industrie. Het gaat om een pril begin en met een beperkt aantal supply chain managers. Maar het wordt mij steeds duidelijker dat veel van wat ik heb geleerd bij Apics, van collega’s en via eigen onderzoek, niet zo maar kan worden losgelaten op deze industrietak.

 

De belangrijkste redenen zijn de complexiteit van de producten die worden gemaakt, de voortdurende productvernieuwing en de lage volumes. Ik ben gek op kansberekening en die werkt echt bij bedrijven als P&G en Bayer, maar in de hightech worden te veel dobbelstenen te weinig gegooid: lage volumes, klantspecifieke producten. Het is daar een soort permanent koffiedik kijken, ook wel ondernemerschap genoemd. Hiermee lijkt er alle aanleiding om alles wat ook maar enigszins met geavanceerde wiskunde en optimalisatie te maken heeft, overboord te gooien. Houd het vooral simpel. Niets is minder waar!

Een van de belangrijkste lessen uit mijn verblijf bij ASML is dat logistieke innovatie begint met het ondersteunen van planners door data om te zetten in informatie. En daar zit nu de adder onder het gras, of beter: de boa om je nek. Want hoe doe je dat, van data informatie maken? Dat lukt alleen als je heel veel informatie op een logische manier kunt rangschikken, opdat een planner een voorgenomen beslissing, meestal ordervrijgave, kan beoordelen op haalbaarheid en op consequenties voor kosten, leverbetrouwbaarheid, benutting van resources en vast nog veel meer – ik ben me tenslotte nog altijd een beeld aan het vormen. En als de planner tot een beslissing komt, dan moet zij of hij dit nog goed kunnen uitleggen aan allerlei stakeholders. Immers, een ordervrijgave in hightech betekent meestal het vastleggen van honderdduizenden, zo niet miljoenen euro’s bij leveranciers, het bedrijf zelf én de klant. Er is een gerede kans dat de finale ordervrijgave door de directie wordt genomen.

Logisch rangschikken en helder communiceren wat consequenties zijn van gemaakte keuzes: dat is nu precies waar een modelmatige aanpak van grote waarde is. En zo’n aanpak gaat verder dan een spreadsheet in elkaar sleutelen. Immers, de data zitten in ERP, de complexiteit zit hem in het grote aantal materialen en resources, die er allemaal op hetzelfde moment moeten zijn om de machine klantspecifiek in elkaar te kunnen zetten. Langs de modelmatige weg ontstaat transparantie over de relevante afwegingen. Ontstaat ook transparantie over welke stakeholder wanneer betrokken moet worden bij de besluitvorming.

En zo ontstaat voor mij een eerste beeld. Dat van een operationeel ingedaald S&OP-proces. Waar in veel bedrijven eens per maand het hoger management zich buigt over de afstemming tussen vraag en aanbod, doe je dat in de hightech eens per machine. Het vraagt om korte lijnen tussen de boardroom en de shopfloor. Ik word al blij van de gedachte: eindelijk een werkomgeving waar je aan de slag moet met alle rangen en standen.

Professor Ton de Kok is hoogleraar Kwantitatieve Analyse van logistieke beheersingsproblemen aan de TU Eindhoven