‘Rotterdam Mainport heeft zijn beste tijd gehad’

Rotterdam raakt zijn leidende rol als containerhaven kwijt. De ondernemers in de haven zijn veel te veel gefixeerd op alleen hun eigen bedrijf. Die waarschuwing geeft onderzoeker Klara Paardenkooper in het AD van 6 september 2016.

Ze is er heel stellig in: de mainportfunctie die Rotterdam nu heeft, is er over enkele jaren niet meer. Klara Paardenkooper maant de ondernemers daarom eens goed na te denken over de toekomst van de haven. Paardenkooper doet haar uitspraken in haar recent verschenen boek Teureka!, een vervolg op haar proefschrift van twee jaar geleden, waarin ze toen als bedrijfshistoricus aan de Erasmus Universiteit een somber beeld schetste: Rotterdam verliest de slag om het achterland.

‘Ik concludeer dat het achterland van de Rotterdamse haven krimpt en Rotterdam zijn huidige leidende rol als doorvoerhaven van containers waarschijnlijk kwijtraakt’, aldus Paardenkooper. Dat hoeft volgens haar echter niet direct het einde van de mainport te betekenen. ‘De Rotterdamse haven heeft zich in het verleden al een paar keer opnieuw uitgevonden. In het begin was de haven gericht op kolen en staal naar het Ruhrgebied. Later kwamen daar olie en containers bij. De wereld blijft veranderen en er komen nieuwe kansen.’

Wake-upcall

Volgens Paardenkooper, inmiddels docent en onderzoeker aan de Rotterdam Mainport University van Hogeschool Rotterdam, moet haar boek vooral gezien worden als een wake-upcall. ‘In de haven werken veel mensen die zijn opgeklommen van sjouwer naar directeur van het bedrijf. Dat is natuurlijk heel mooi, maar deze mensen kijken vaak niet verder dan hun eigen bedrijf. Ondernemers van de 21e eeuw kijken naar het geheel, de hele vervoersketen’, aldus Paardenkooper in het AD-artikel.

‘Productie- en distributiepatronen veranderen razendsnel door politieke en economische oorzaken. Er is een trend naar lokale productie, bijvoorbeeld 3D-printing. China verandert van een productiemaatschappij naar een consumptiesamenleving. In Duitsland verplaatst het economisch zwaartepunt zich van het Ruhrgebied naar Zuid-Duitsland. Je ziet een enorme groeiontwikkeling in Midden- en Oost-Europa. Die regio’s zijn vanuit de Duitse havens veel makkelijker te bereiken dan vanuit Rotterdam. Daar moet op worden ingespeeld.’

Betuwelijn

Dat de Betuwelijn daar een rol in kan spelen, verwacht ze niet. ‘Die is in Duitsland aangesloten op een door personenvervoer overbelaste verbinding. Dat zegt toch genoeg? Pas in 2022 wordt de Betuwelijn efficiënt aangesloten op het Duitse spoornet. Tegen die tijd zijn de kansen voor Rotterdam waarschijnlijk al verkeken.’ Voor Rotterdam Mainport betekent dat wellicht het einde als containeroverslagplek. In logistieke knooppunten als Brabant en Venlo heeft de onderzoeker meer vertrouwen. ‘Die redden zich wel. Die zijn flexibel genoeg’, aldus Paardenkooper.