Robotisering leidt tot ‘supersterreneconomie’

De toenemende robotisering? Iets waar we ons niet al te veel zorgen om zouden moeten maken. Er verdwijnen weliswaar banen, maar daar komen nieuwe voor in de plaats. Dat is wat academici en beleidsmakers ons sussend voorhouden. Dat er als gevolg van robotisering op termijn een ‘supersterreneconomie’ ontstaat, kan echter flink wat consequenties hebben, meldt het FD van 31 december 2015.

De inzet van robots heeft zo z’n voordelen. Ze zouden omarmd moeten worden vanwege de welvaartsverhoging die ze met zich meebrengen: automatisering en robotisering schroeven immers de arbeidsproductiviteit op, zodat de lonen – en daarmee ook de consumptie – stijgen.

Ook de Amerikaanse econoom David Autor is de mening toegedaan dat het niet zo is dat robots onze banen afpakken. Ze zorgen er volgens hem echter wel voor dat de inhoud ervan ingrijpend verandert. Met name de laaggeschoolde werknemers zullen daarvan straks de dupe zijn op de arbeidsmarkt.

Herverdelingsvraagstuk

De experts lijken het er inmiddels ook over eens dat robotisering gepaard gaat met een ingewikkeld herverdelingsvraagstuk: het hoogopgeleide deel van de arbeidsbevolking krijgt het steeds meer voor het zeggen. Een persoon met bovengemiddelde softwarekennis is straks vele malen productiever dan een grote groep andere werknemers.

Er ontstaat zo een ‘supersterreneconomie’, schetst onderdirecteur Bas ter Weel van het Centraal Plan Bureau. Dit toptalent zal er bovendien voor kiezen om als zelfstandige te kapitaliseren op zijn vaardigheden, in plaats van in loondienst. Zo onttrekken deze talenten zich bovendien aan het sociale stelsel waar de zwakkere groepen op terug kunnen vallen.

Schrijnende situaties

Trends als deze zorgen er misschien voor dat de welvaart in absolute zin stijgt; ze leiden tegelijkertijd tot schrijnende situaties, meent hoogleraar arbeidsrecht Evert Verhulp. ‘Op macroniveau zal de werkloosheid niet dalen. Wel verschuift er heel veel werk naar de bovenkant. Op microniveau betekent het dat specifieke groepen de klos zijn.’

Als meest kwetsbare sector zien de experts die van de financiële dienstverleners en de banken. Ook de onderkant van de rechtshulp en zelfs de rechtspraak gelden volgens hoogleraar Verhulp als risicogebieden doordat online-instrumenten werknemers uit deze sectoren overbodig maken.