‘Loonkloof met Oost-Europa mist iedere grond’

Hoewel ze exact hetzelfde werk doen, verdienen werknemers in Midden- en Oost-Europa 300 tot 900 euro per maand minder dan hun Nederlandse collega’s. Dat bericht het AD van 21 september 2017 op basis van een nieuwe, uitgebreide studie van de Europese vakbondskoepel Etuc.

De studie toont aan dat de loonachterstand in Litouwen het kleinst is (313 euro) en in Roemenië het grootst (944 euro), in beide gevallen gecorrigeerd voor de (lagere) kosten van levensonderhoud. Opleiding, werkervaring of productiviteit rechtvaardigen de loonkloof niet. Het onderzoek richtte zich op Duitsland, maar daar wijken de nettolonen nauwelijks af van die in Nederland. Wordt er rekening gehouden met leeftijd, vaardigheden, opleiding en ervaring, dan is de loonkloof met Nederland zelfs nog groter: respectievelijk 469 en 1058 euro.

Europarlementariër en oud-FNV-voorzitter Agnes Jongerius noemt in het AD de uitkomsten ‘razend interessant’. Volgens haar worden de enorme loonverschillen tussen Oost en West vaak afgeschoven op de lagere kosten van levensonderhoud, of op het verschil in opleiding, werkervaring of productiviteit. ‘Nu blijkt dat die laatste verschillen er helemaal niet zijn en dus niets die lagere lonen rechtvaardigt. Uitbuiting van werknemers in Midden- en Oost-Europa is gewoon een businessmodel geworden.’

Loonstraf

Confederaal secretaris Esther Lynch van de Europese vakbondskoepel Etuc typeert de kloof als een ‘loonstraf’ voor werknemers in de MOE-landen (een afkorting voor de voormalige Oostbloklanden binnen de EU). Etuc, met 89 aangesloten vakorganisaties in 39 landen, eist voor heel Midden- en Oost-Europa op korte termijn een loonsverhoging van meer dan de inflatie alleen. Omdat de vakbeweging in het voormalig Oostblok niet sterk staat, hoopt ze daarbij op steun van Brussel, de Europese werkgevers en regeringen in West-Europa.

‘Meer economische samenhang in Europa is van levensbelang, en echt niet alleen voor Zuid- of Oost-Europa’, meent ook Agnes Jongerius. ‘Iedereen heeft belang bij een faire en eerlijke loonontwikkeling. Blijft dit uit, dan brengen we de eurozone en ons hele systeem in gevaar.’ Claims dat grote loonsverhogingen in Midden- en Oost-Europa de lokale economieën juist in gevaar kunnen brengen omdat ze de concurrentiepositie verzwakken, gaan er bij haar niet in. ‘Meer koopkracht genereert ook weer groei. Daar profiteren bedrijven ook van.’