‘Ja-knikkerscultuur funest voor bedrijfsleven in Duitsland’

‘De cultuur van ja-knikkers is funest voor het Duitse bedrijfsleven.’ Dat zegt het enfant terrible van het Duitse bedrijfsleven Thomas Sattelberger in een interview met het FD van 20 augustus 2016.

De 67-jarige Sattelberger staat bekend om zijn kritische boeken en interviews. Een bedrijf als Volkswagen bijvoorbeeld pakt hij hard aan door de top te betichten van vriendjespolitiek en deze weinig vernieuwend en autoritair te noemen. Hij heeft overigens wel recht van spreken, als voormalig bestuurder van Daimler, Deutsche Telekom, Lufthansa en Continental.

‘Topmanagers horen alleen maar hun eigen verhalen. Medewerkers zijn er om die te bevestigen’, aldus Sattelberger. Volgens hem zijn Duitse bedrijven vaak nog een slag autocratischer dan hun Angelsaksische opponenten. Sattelberger is van mening dat dat te maken heeft met de excessieve nadruk op efficiëntie en formaliteit in zijn moederland.

Masculiene cultuur

‘Bovendien heerst in Duitsland nog altijd een zeer masculiene cultuur’, meent Sattelberger. ‘Tegenspraak is ongebruikelijk. Bij sommige Duitse bedrijven moeten jonge werknemers voordat ze beginnen de statuten van de vakbond tekenen. Dan is de regel dus: maak nooit ruzie met de vakbond. Zo ontstaat er een cultuur van ja-knikkers.’

Om het risico op autoritaire types in de top te beperken, zouden bedrijven zich volgens Sattelberger in de eerste plaats moeten afvragen of ze onafhankelijke controleurs in de top hebben. Daarnaast zouden ze moeten kijken naar hoe de benoemingsprocedures worden afgewerkt. De grote bedrijven kijken volgens hem nu namelijk vooral naar wie ze uit de eigen geledingen kunnen kiezen.

Uitvoeringsorgaan

Sattelberger constateert in het FD-interview ook dat topmannen bij voorkeur personeel lijken aan te trekken dat op hen lijkt, terwijl personeelsbeleid juist de taak heeft om variëteit in een organisatie te brengen en te beschermen. ‘Die taak wordt bijna nergens goed vervuld. De HR-afdeling is meestal een uitvoeringsorgaan’, aldus Sattelberger.

‘En kijk nu naar Duitsland: minstens tien giganten, zoals Lufthansa en de energiereuzen, zitten in de shit. Maar zelfs nu hebben energiebedrijven RWE en EON, die aan de rand van de afgrond staan, hun zittende CEO’s aangewezen om de transitie te leiden. De verantwoordelijken voor een slecht gemanaged verleden krijgen de regie over de toekomst.’