‘Bouw digitaliseert wel maar industrialiseert niet’

bouw

De bouw maakt de laatste jaren een inhaalslag op het gebied van digitalisering. Mede daardoor groeide de productiviteit hier harder dan in andere sectoren in Nederland. Vooral innovatie in digitalisering zorgt voor flinke efficiencyslagen. Wat nog wel achterblijft, is industrialisatie van het bouwproces. Toch zijn beide factoren nodig om sneller nieuwbouwwoningen te realiseren. Dat meldt het ING Economisch Bureau in de publicatie ‘Bouw digitaliseert volop maar industrialiseert nauwelijks’.

In de bouw nam de arbeidsproductiviteit een lange periode maar nauwelijks toe. In 2014 trad echter een kentering op. Gevolg was dat tot halverwege 2018 de bouwproductiviteit met bijna 40 procent steeg. Dit komt voornamelijk doordat de bouwproductie flink aantrok. Bedrijven krijgen weer meer opdrachten en kunnen zo hun personeel doelmatiger inzetten. Het lijkt er volgens ING op dat de groeiende productiviteit niet alleen conjunctureel gedreven is, maar deels ook structureel. Innovaties en efficiëntere bouwmethodes hebben geleid tot een gemiddelde productiviteitsgroei in de periode 1996-2018 die hoger is dan die in de hele Nederlandse economie.

‘Om het doel van 75.000 nieuwbouwwoningen per jaar te halen, moet de productiviteit in de bouw verder omhoog’, meldt Maurice van Sante van het ING Economisch Bureau. ‘Grote slagen zijn daarbij te maken met verdere digitalisering en industrialisatie van het bouwproces. Relatief hoge investeringskosten in combinatie met de volatiele bouwmarkt en het bouwen op steeds een andere locatie blijven echter wel knelpunten voor vooral industrialisatie’, aldus Van Sante.

Bouw digitaliseert volop

Bouwbedrijven hebben de afgelopen jaren een flinke inhaalslag gemaakt op het gebied van digitalisering. In 2016 had een medewerker in de bouw bijna 3000 euro aan software tot z’n beschikking. Twintig jaar eerder was dit slechts 350 euro. In de bouw, waar ieder project vaak opnieuw ontworpen wordt, levert digitalisering veel voordelen op. Het maakt het ontwerpen efficiënter en bouwfouten worden al in de ontwerpfase opgemerkt. Maar ook veel andere werkzaamheden gaan in de bouw sneller doordat de wereld digitaliseert. Zo kan een kleine onderhoudsklus op basis van digitale foto’s geoffreerd worden en dat scheelt weer een bezoek aan de klant.

Industrialisatie nauwelijks van de grond gekomen

Industrialisatie is in de bouw volgens ING echter nog nauwelijks van de grond gekomen. Waar een medewerker in de bouw voor circa 11.000 euro aan machines tot zijn beschikking heeft, is dat in de industrie tien keer zoveel. Het verschil kan verklaard worden doordat bouwbedrijven een zeer hoge mate van flexibiliteit nodig hebben. Ze moeten iedere keer op een andere locatie iets nieuws bouwen. Dit gebeurt in een volatiele markt waar ze snel op en af moeten schalen. ING noemt het dan ook logisch dat veel bouwbedrijven ervoor kiezen om niet te investeren in machines die flink op de vaste lasten drukken en bovendien vaak maar één soort taak kunnen uitvoeren.

Robotica, bijvoorbeeld in de vorm van een metselrobot, en 3D-printen in combinatie met prefab bieden volgens ING Economisch Bureau een oplossing, omdat daarmee de gevraagde ‘mass customisation’ en flexibiliteit mogelijk is. Toch blijven hoge investeringskosten en bouwen op steeds een andere locatie volgens ING knelpunten.