‘Huidige tijd vraagt om zelfsturende organisatie’

Hij was uitverkocht, de recent gehouden bijeenkomst van opleidingsinstituut De Baak over zelfsturing volgens de ideeën van Ricardo Semler. Deze Braziliaanse topondernemer maakte al in 1993 furore met zijn boek ‘Maverick’ over de omvorming van machinefabriek Semco tot een platte organisatie waar de werknemers het voor het zeggen hebben. De belangstelling voor de ideeën van Semler is vandaag de dag nog altijd groot, beschrijft het FD van 18 april 2015.

‘De huidige tijd vraagt om een ander soort organisatie’, stelt Arko van Brakel, serie-entrepreneur en directeur van De Baak. ‘Wij hebben om te gaan met grote maatschappelijke verschuivingen. Dat vergt de kracht van collectieve intelligentie, de wisdom of the crowd. Om die in te kunnen zetten, heb je minder controle nodig en meer vertrouwen.’ Dat klinkt idealistisch en dat is het ook, volgens Van Brakel. Maar idealistisch is niet hetzelfde als soft, drukt hij zijn gehoor op het hart. ‘De Semco-stijl is resultaatgedreven en sterk gericht op de te realiseren doelen.’ Door transparant te zijn kan een bedrijf immers lean worden gerund.

Gelukkiger

Sleutelwoord bij de methode Semler is alignment, meldt Sascha Kluvers, trainer bij De Baak. ‘Met andere woorden: zorgen dat de strategie en visie van je onderneming geborgd worden in je teams. Semler gaat ervan uit dat iedereen gezond verstand heeft en verantwoordelijkheid draagt. Dat doen mensen per slot van rekening ook privé: zij moeten er zorg voor dragen dat er eten op tafel komt, dat de huur betaald wordt. Daardoor zijn zij best in staat verantwoordelijkheid te nemen op het werk. Door mensen zeggenschap te geven, creëer je betrokkenheid. Mensen worden er gelukkiger en productiever van, maar ook creatiever en dat komt de organisatie ten goede.’

Binnen zelfsturende organisaties werken mensen vaak samen in platte, zelfregulerende, multifunctionele teams waarin alle primaire bedrijfsfuncties vertegenwoordigd zijn. ‘Zo zitten productie, marketing, sales en productmanagement allemaal bij elkaar aan tafel’, aldus Jolanda van der Veen van de Baak. ‘Afhankelijk van wat er nodig is, wisselt degene die het voortouw neemt.’ Gevolg is volgens haar dat er sneller kan worden geïmplementeerd, omdat iedereen erachter staat. Transparantie is in dit proces essentieel. Er wordt helder gecommuniceerd over output, doelstellingen en het kostenplaatje dat erbij hoort. Werknemers krijgen zelfs cursus om de cijfers goed te kunnen interpreteren.

Deegoplossingen

Een bedrijf dat in de loop der tijd ook steeds meer voor zelfsturing koos, is WP Haton in Panningen, ontwerper en leverancier van deegverwerkingsmachines. Samen met de klant ontwerpt en ontwikkelt WP Haton op maat gemaakte productielijnen die afgestemd zijn op de specifieke productie-eisen en de omstandigheden in de markt waarin de klant opereert. De nieuwe manier van werken maakt bij WP Haton deel uit van een meerjarig transformatieproces dat het bedrijf heeft doen veranderen van een techniekgedreven onderneming voor de productie van industriële bakkerijmachines tot een klantgerichte leverancier van ‘deegoplossingen’.

‘Wij hebben de focus verlegd van staal naar brood’, vat algemeen directeur Henk Snellink in het FD de transformatie samen. Onder Snellink stapte het bedrijf van aanbodgestuurde productie over naar vraaggestuurde dienstverlening. Bij deze nieuwe klantenbenadering paste ook een innovatieve manier van werken onderling. Om een voorbeeld te geven: medewerkers van de tekenkamer draaien regelmatig mee op de werkvloer, waar de units worden geassembleerd. Zo krijgen zij oog voor de praktijkkant, terwijl assemblagemedewerkers op hun beurt sneller naar de tekenkamer stappen als een specificatie onvoldoende duidelijk is.

Onverpakte onderdelen

De betrokkenheid van de medewerkers leidt ook tot een constante stroom van ideeën om processen te verbeteren. Zo werkt WP Haton nu samen met zijn toeleveranciers om te komen tot onverpakte onderdelen. Een medewerker gaf te kennen meer dan vier uur per week bezig te zijn met het verwijderen van plastic en folie van de geleverde onderdelen en kwam met een plan voor speciale, op maat gemaakte karretjes met zachte schotten waarin de onderdelen onverpakt geplaatst kunnen worden zonder risico van krassen of beschadigingen. Door die vondst is de doorlooptijd inmiddels met zo’n 50 procent afgenomen en is het bedrijf minder geld kwijt aan afvalverwerking.