Final judge

Elke keer als ik iemand de loftrompet hoor steken over benchmarking, krijg ik de kriebels. Tussen bedrijven onderling wordt van alles vergeleken: voorraden, inkoopkosten, productiekosten, noem maar op. En welk bedrijf wordt dan als ‘beste’ bestempeld? Het bedrijf dat op deze parameters het laagst scoort! Ik erger me er iedere keer dat ik het hoor of zie weer groen en geel aan.

Ik geef graag het volgende voorbeeld. Stel je voor: je zit in een zaal met honderd mensen en je wilt weten wie ‘de beste’ is. De helft van mijn familieleden is medisch onderlegd, dus die zet ik aan het werk om bijvoorbeeld bloeddruk, oogboldruk en allerlei andere soorten druk te meten bij die honderd mensen. En dan noemen we de persoon met de laagste waarden (net als het eerder genoemde bedrijf) ‘de beste’.

Goed plan? Nou, er is één probleempje, want iemand heeft stiekem een dooie in een stoel gezet. Die kwam als ‘de beste’ uit de bus, want ja, een lijk scoort nu eenmaal op die waarden in veel gevallen een nul. Een dode scoort zo dus beter dan een levende. Maar ik wil me niet meten met een lijk!

Het best functionerende systeem behoort in dit geval op zijn minst een levend mens te zijn. Maar wat zijn dan de waarden van ‘de beste’ in deze verzameling? Daar zijn de geleerden het wellicht ook niet over eens. Een topatleet kan geweldige cijfers hebben voor hartslag en bloeddruk, maar flink wat problemen met zijn of haar gewrichten. Lastig hoor.

Het gegeven voorbeeld was misschien wat cru, maar het gaat wel om de hamvraag van ‘propere benchmarking’. Welke meetwaarden geven de doorslag en wat is het final judge-criterium dat bepaalt wie of wat ‘de beste’ is? Wanneer is bedrijf A beter dan bedrijf B? Als bedrijf A een miljard euro jaaromzet haalt en bedrijf B een half miljard euro? Als een bedrijf juist hoger scoort dan andere bedrijven: bedrijf A dus?

Dat hangt ervan af, want als ik je vertel dat bedrijf A meer dan een miljard euro heeft geïnvesteerd en bedrijf B vierhonderd miljoen euro, dan slaat de weegschaal naar de andere kant door. Maar ja, waar kijk je verder nog naar: return on investment, sustainability, voorraadhoogte, leverbetrouwbaarheid… Ik bedoel maar: wat geeft de doorslag en wie is de final judge? Wie zal het zeggen?

Wat ik wel weet, is dat best in class-lijsten er heel anders uitzien als je een ander final judge-criterium toepast (wat waarschijnlijk gebeurt als je er een andere final judge naar laat kijken). Ik bedoel maar: wat zijn de doorslaggevende meetwaarden en wat is het beslissende criterium? Ik zou het graag weten. Want volgens mij heeft benchmarking weinig zin als dat criterium niet duidelijk is.

Jacques Adriaansen
Director Every Angle Academy/Mede-oprichter Every Angle