‘Europa niet alert op toenemende schaarste aan grondstoffen’

Europa heeft te weinig oog voor de toenemende schaarste aan grondstoffen. Terwijl politici in de rest van de wereld zich inspannen om hun greep op de grondstoffenmarkten te verstevigen, verslapt de aandacht in Europa juist. Daardoor neemt het gevaar van tekorten aan bijvoorbeeld zink, tin, zilver, nikkel, indium en koper toe. Daarvoor waarschuwt José Carlos Martins, directeur strategie van het Braziliaanse mijnbouwconcern Vale, in een gesprek met FD Outlook van 30 mei 2012.

Vale is de grootste producent van ijzererts ter wereld. Met een omzet van ruim zestig miljard dollar is het een grootmacht binnen de grondstoffensector. ‘Voor 2008 merkte ik in Europa veel meer bezorgdheid over schaarste’, zegt Martins. ‘Maar sinds het uitbreken van de crisis zijn niet alleen overheden maar ook bedrijven vooral druk met hun actuele problemen.’Daarin schuilt volgens hem een risico.

Vrijemarktwerking
Europese landen en bedrijven kopen hun grondstoffen vooral op de vrije markt. Maar die wordt volgens Martins in toenemende mate verstoord door overheidsingrijpen. Dat gebeurt zowel aan de vraag- als aan de aanbodkant. Landen die weinig grondstoffen hebben, proberen hun aanvoer zeker te stellen met speciale bilaterale afspraken. Landen die veel grondstoffen hebben, beperken hun export.

Martins spreekt van een negatieve ontwikkeling. Hij gelooft dat de vrije markt het beste mechanisme is om schaarser wordende grondstoffen te verdelen. ‘Maar zolang de mijnbouw zeer winstgevend is en het bezit van natuurlijke hulpbronnen macht betekent, denk ik dat de trend van toenemende overheidsbemoeienis aanhoudt.’

Om niet met lege handen te komen staan, moet Europa volgens Martins de vrijemarktwerking zo veel mogelijk stimuleren. Maar tegelijk moeten Europese landen hun politieke invloed aanwenden om de aanvoer van ruwe materialen zeker te stellen. Zo’n middenweg is volgens hem niet ideaal, ‘maar politiek gezien wel de verstandigste keuze’.

De waarschuwing van Martins sluit aan bij het pleidooi dat Nederlandse inkoopmanagers, verenigd in beroepsorganisatie Nevi, enkele maanden geleden in het FD hielden. Het Nederlandse bedrijfsleven dreigt achterop te raken in de wereldwijde strijd om schaarse grondstoffen, zei directeur Wouter Crul toen. Zowel de overheid als ondernemingen doen volgens hem onvoldoende om de toekomstige aanvoer van metalen en mineralen zeker te stellen.

Overheidsbemoeienis
Onder meer China en India investeren via (semi)staatsbedrijven op grote schaal in de grondstoffensector van Afrika en Latijns-Amerika. Daarbij vergeleken staat het Europese grondstoffenbeleid nog in de kinderschoenen. Europa, en ook Nederland, wil de aanvoer van grondstoffen vooral zeker stellen door economische banden met grondstoffenlanden aan te halen. Het enthousiasme voor directe investeringen is vooralsnog klein.

De economische crisis die de aandacht in Europa afleidt, jaagt ironisch genoeg juist de overheidsbemoeienis elders in de wereld aan. Martins: ‘Niet omdat de overheid dat wil, maar omdat de bevolking dat eist. Het is interessant om te zien. Als mensen een probleem hebben, roepen ze eerst om hun moeder. Maar hun moeder kan het probleem niet altijd oplossen. Dan kijken we naar God. Maar God is niet altijd beschikbaar. En dan vraag je de overheid om in te grijpen.’

Bron: FD, 30 mei 2012