Discutabel logistiek leiderschap

innovatie

Hevig gefrustreerd was ik toen ik laatst thuiskwam van een sessie over leiderschap in logistiek. Ter ere van het 40-jarig bestaan gingen leden van de vereniging Logistiek management (vLm) met elkaar in discussie over leiderschap om vervolgens naar een co-creatie met inzichten toe te werken. Mijn probleem was dat ik het nergens mee eens was. Althans, ik dacht dat dat het probleem was.

Tijdens het middagdeel van de ledendag waren er rondetafeldiscussies gepland. Het was de bedoeling om een antwoord te vinden op de vraag wat leiderschap in logistiek nu precies is en welke leiderschapskwaliteiten de logistiek manager vandaag de dag nodig heeft. De opzet was om in groepjes van tien logistieke professionals in twee rondes brainstormen over dit thema. De vLm had speciaal een aantal bekende gezichten uit de logistieke wereld aangetrokken om rondetafeldiscussies te leiden.

Perceptie

Ik weet het: mijn blik op de wereld is niet doorsnee. Dat komt doordat ik voor mijn werk met buitengewoon veel mensen spreek. Met inspirerende en minder inspirerende mensen, die mijn kijk op verschillende zaken beïnvloeden. Ik heb daarbij gemerkt dat het niet uitmaakt op wat voor positie iemand in de organisatie zit. Ik heb in mijn inmiddels meer dan tien jaar lange journalistieke carrière met vele CEO’s en andere hooggeplaatste managers om tafel gezeten, maar de hooggeplaatste positie was geen garantie voor een inspirerend gesprek of een interessante visie.

Amper aangeschoven bij een van de tafels begon mijn frustratie al significante vormen aan te nemen. De term ‘leiderschap’ werd in een adem genoemd met ‘leiding geven’, waar volgens mij nog wel behoorlijke nuanceverschillen liggen. Een leidinggevende hoeft niet per se een leider te zijn en niet iedere leider is per definitie een leidinggevende. In mijn optiek dan.

Leiding geven ligt namelijk dicht bij ‘managen’, wat totaal iets anders is dan leiden. En dat heb ik niet zelf bedacht. In essentie richt leiderschap zich op ontwikkeling. Ontwikkeling van mensen, visie, bedrijf, markt, enzovoorts. Management richt zich daarentegen veel meer op beheersing. Een manager doet de dingen goed, een leider doet de goede dingen. Het is allemaal uitgekauwde materie.

Is leiderschap in logistiek iets anders dan leiderschap? Geen uitgekauwd onderwerp. Het groepsantwoord hierop was ‘nee’. In mijn beleving had het antwoord daar volmondig ‘ja, absoluut’ op moeten zijn. Simpel: zou Napoleon Bonaparte een hedendaags logistiek bedrijf kunnen leiden? Misschien, maar ik denk het niet. Keer je de vraag om, dan is het antwoord ineens heel anders: Is er een type leider die specifiek hoort bij logistiek? In zijn blog op Logistiek.nl stelt Jack van der Veen terecht van niet.

Co-creatie

Zo passeerden redelijk staccato behoorlijk wat facetten die aan leiderschap raken en ik was het bijna nergens mee eens. Nu kan ik behoorlijk halsstarrig aan mijn eigen denkbeelden vasthouden, maar het betekent niet dat ik me nooit laat overtuigen of benieuwd ben hoe iemand anders tegen de materie aankijkt. Dus wat was dan de veroorzaker van mijn frustratie? Na lang nadenken en enig sparren met mijn echtgenoot en collega’s kwam ik tot de conclusie dat er twee factoren ten grondslag aan mijn frustratie lagen.

De eerste factor, daar kan ik vrij kort over zijn: Leiderschap in logistiek omvat een heleboel zaken. Over wat de definitie is en wat het inhoudt, verschillen de meningen. Wil je dus echt verder komen in de discussie over leiderschap, dan dient iedereen dezelfde uitgangspunten hebben; of je het er nou mee eens bent of niet. Dus wat we nodig hadden, was een goed framework dat als uitgangspunt voor de discussie fungeerde.

Het tweede punt waar ik over struikelde was de co-creatie. Co-creatie en crowdsourcing gaan namelijk niet samen. Een goed recent voorbeeld daarvan is het Koningslied, dat van te voren al ten dode was opgeschreven. Een liedtekst schrijven is een ambacht. Alle tekstschrijvers zijn burgers, maar slechts heel weinig burgers zijn tekstschrijvers.

Net als bij het Koningslied is het ook onzin om te denken dat als je heel veel logistici mobiliseert om gezamenlijk aan een project te werken, een verdienstelijk eindresultaat het gevolg zal zijn. Voor een succesvolle zwangerschap heb je nog altijd negen maanden en één vrouw nodig. Met negen vrouwen en één maand krijg je misschien iets moois, maar niet een kind. (Eerlijk gejat uit de blog van Joost Steins Bisschops.) Met 70 logistici krijg je wellicht wat inspiratie, maar het helpt ons niet écht verder.

Instrument

Al met al denk ik dat ik hogere verwachtingen had van de bijeenkomst. In de tweede discussieronde werd gevraagd met een instrument op de proppen te komen. Een van de groepen opperde een simulatiegame voor leiderschap, waarbij je verschillende rollen in de organisatie kunt aannemen en verschillende scenario’s kunt doorspelen. In principe een goed initiatief.

Maar wellicht kan iemand eerst een mindmap over leiderschap maken die als discussiestuk kan dienen. En dan zie ik het liefst een co-creatie van iemand die verstand heeft van mindmappen en iemand die zich sterk verdiept heeft in leiderschap in logistiek. Met een mindmap als instrument weten we tenminste over welk deelgebied we praten en kunnen we op eenduidige manier de discussie met elkaar aangaan. Pas dan kunnen we écht stappen maken.
In mijn optiek dan.

Marieke Lenstra, adjunct-hoofdredacteur Supply Chain Magazine
(Af)reageren? marieke.lenstra@supplychainmedia.nl