De rol van McKinsey

De advieswereld is een relatief gesloten wereld, al was het maar vanwege de vertrouwelijke relatie tussen klanten. De laatste tijd komen grote bureaus wel steeds vaker in het nieuws doordat nieuwe grote bedrijfsfraudegevallen aan het licht komen en de betrokkenheid van dergelijke bureaus als adviseur of accountant.

In het goed gedocumenteerde boek De Firma geeft de Amerikaanse onderzoeksjournalist Duff McDonald een fascinerend beeld van adviesbureau McKinsey vanaf de oprichting in 1926 tot en met nu. Hij beschrijft de klassieke typeringen, zoals dat de consultant van McKinsey een vertrouwenwekkende verschijning moet zijn, met veel nadruk op het uiterlijk.

Oprichter James McKinsey stond erop dat het adviesbureau alleen werkt voor de leiding van bedrijven en niet voor ondergeschikten. ‘Alles wat niet belangrijk genoeg was om de CEO erbij te halen was ook niet belangrijk genoeg voor de consultants.’ In de jaren veertig begon McKinsey met ‘value billing’: simpelweg cliënten in rekening brengen wat McKinsey de diensten waard achtte. Het boek beschrijft het genadeloze systeem up or out, maar ook de kracht van het groeiende netwerk voormalige medewerkers – die koesterend ‘alumni’ worden genoemd – en de cultuur om onderling kennis te delen.

Het grootste succes dankt McKinsey volgens de auteur aan het doorverkopen van inzichten van anderen, zoals een aangepaste versie van de gedecentraliseerde, multidivisionele organisatiestructuur van DuPont. De waarde van het adviesbureau is het grootst bij het verzinnen van nieuwe middelen om in de kosten te snijden. ‘Misschien is er op de hele planeet geen beter leger van kostenbespaarders’, schrijft McDonald.

Hoogleraar en managementgoeroe  Henry Mintzberg heeft zich heel kritisch uitgelaten waar een consultant moet worden ingezet: ‘De mensen van McKinsey zijn heel scherpe analisten, daarover bestaat geen twijfel.’ Ze leveren uitsluitend analyse, geen strategisch advies. Strategie kun je volgens Mintzberg niet kopen: ‘Iedere hoge leidinggevende die een consultant aantrekt om hun strategie te bezorgen, zou moet worden ontslagen.’

McDonald concludeert dat adviesbureau McKinsey geen legendarische adviesopdrachten heeft opgeleverd, maar de wereld beslist efficiënter, rationeler en objectiever heeft gemaakt dan die anders was geweest door toepassing van scherpe analyse.

‘De Firma. Het verhaal van McKinsey en de invloed op het moderne bedrijfsleven een lerende organisatie’ (2013), door Duff McDonald. Uitgegeven door Prometheus Bert Bakker, 390 blz., €19,95

Oordeel: ****