De kunst van SCM

Er wordt vaak gezegd dat Nederland een land is van koopmannen en dominees, een volk met een handelsinstinct, maar ook met een moralistische inslag. Daarin is sinds de zeventiende eeuw weinig veranderd. Het opgeheven vingertje aan de ene kant en niet vies van een goede deal aan de andere kant.

Echter, terwijl wij druk zijn met het prediken over green supply chains en sociaal en maatschappelijk verantwoord inkopen, wint onze handelsgeest het mede door de crisis steeds vaker van onze moraal. Voorbeelden te over in de pers. Onjuist gedrag bij aanbestedingen van treinen (NS), voertuigen (Defensie), portofoons (Politie), ICT (Ordina). Inkoper van Apple de cel in voor het accepteren van smeergeld en het doorspelen van informatie aan leveranciers. Rolls-Royce en SBM Offshore die steekpenningen zouden hebben betaald aan het Braziliaanse Petrobras om grote contracten in de wacht te slepen.

Waarschijnlijk nog slechts het topje van de ijsberg. Uit de ‘Economic Crime Survey 2014’ van PwC blijkt dat een derde van de bedrijven te maken heeft met fraude bij inkoop. Uit de recente ‘Global Fraud Survey 2014’ van EY blijkt dat steeds meer bedrijven smeergeld zouden willen betalen. ‘Het is gerechtvaardigd steekpenningen te betalen om te overleven’, zegt achttien procent van de ondervraagden. In 2010 was dit nog maar vier procent!

De nieuwe generatie SCM-professionals zit op dit moment bij ons in de collegebanken en stelt veel vragen bij dit ‘koopmannengedrag’. Waar zijn de normen en waarden gebleven? Wil ik wel werken in zo’n omgeving? Het antwoord op die laatste vraag is vaak negatief. De ‘Next Generation’ is sociaal geëngageerd en daarnaast ook creatief en ondernemend.

Roelofs (2011) heeft naast de no-nonsense koopman en de moralistische dominee nog een derde archetype beschreven van onze nationale volksaard, die van de kunstenaar. Nederland heeft vele grote kunstenaars voortgebracht, denk aan Rembrandt, Vermeer, Van Gogh, Mondriaan, Appel. We hebben dus een historie als het gaat om creativiteit, kunst en eigenheid. Dit zijn wij echter vergeten, meent Roelofs. Iemand die ons laat zien dat je mooie en unieke projecten kunt realiseren als je de koopman, dominee en kunstenaar in jezelf met elkaar verbind, is Daan Roosegaarde. Hij ziet creativiteit en lef als ons nieuwe nationale kapitaal en voorspelt: ‘Als Nederland z’n tegendraadsheid, creativiteit en open blik naar de wereld inzet, verdienen we in 2030 genoeg geld om allemaal een fijn leven te leiden.’

Dat is een mooi wenkend perspectief. Als u laat zien aan de ‘Next Generation’ dat een SCM-professional zowel een koopman, dominee als kunstenaar kan zijn, dan staan mijn studenten te popelen om het stokje van u over te nemen. Op naar 2030 en dat fijne leven!

Frank Rozemeijer is NEVI hoogleraar Purchasing & Supply management aan Maastricht University.
f.rozemeijer@maastrichtuniversity.nl