Creatief vermogen

Er is veel aandacht voor innovatie. Terecht, het is een belangrijke bron voor toekomstige groei en concurrentievoordeel. Waarschijnlijk worden er ook binnen uw bedrijf initiatieven genomen om producten te ontwikkelen en processen te verbeteren. In dat geval weet u dat innovatie niet vanzelf komt. Hoe komt het toch dat sommige bedrijven succesvol innoveren terwijl anderen er zo mee worstelen? Is het omdat ze gedisciplineerd een strak innovatieproces doorlopen? Of zit het in specifieke kennis en vaardigheden van de mensen die erbij betrokken worden?

De laatste tijd wordt er zowel in de praktijk als in de wetenschap meer en meer gekeken naar de bron van innovatie, namelijk creativiteit. Veel onderzoek op gebied van creativiteit heeft zijn basis in de psychologie. Lange tijd werd daarin geconcludeerd dat creativiteit een kwaliteit is van bijzondere en unieke personen (bijv. architecten, schrijvers, wiskundigen en kunstenaars) en dat de meeste personen die kwaliteit niet hebben.

Bekende onderzoekers zoals MacKinnon en Barron bestudeerden meer en minder creatieve personen en identificeerden verschillen in achtergrond, vaardigheden en persoonlijkheid. Hun studies bevestigden het beeld dat creativiteit was voorbehouden aan bijzondere persoonlijkheden. Recente studies gaan er echter vanuit dat iedereen creatief kan zijn en kijken vooral naar de invloed van de werkomgeving op creativiteit. Denk daarbij aan aspecten zoals leiderschap, organisatie, cultuur en de kwaliteit van samenwerking.

Onderzoek toont aan dat creativiteit gaat over goede probleemidentificatie. Waar willen we een nieuwe oplossing voor? Dit vraagt om nieuwsgierigheid en vragen stellen bij wat anderen voor waar aannemen. Vervolgens moeten de betrokken partijen voldoende tijd en ruimte nemen (of krijgen) om nieuwe mogelijkheden te ontdekken en de moed en het zelfvertrouwen hebben om vage ingevingen te volgen en daarmee te experimenteren. John Cleese voegt daar in een zeer bekijkenswaardig Youtube-filmpje over creativiteit het aspect humor aan toe. Als er niet wordt gelachen, is de kans groot dat er niet wordt gespeeld en spelen is essentieel voor het creatieve proces, aldus Cleese.

Uiteindelijk is het doel om tot bruikbare oplossingen te komen die verder toegepast kunnen worden in nieuwe producten of processen. Indien een bedrijf erin slaagt dit creatieve vermogen te mobiliseren bij haar werknemers kan men meer en sneller nieuwe en bruikbare ideeën genereren dan concurrenten. Als dat lukt, heb je als bedrijf een ‘creative advantage’ en dat is veel waard in de snel veranderende en complexe wereld van vandaag de dag.

Creativiteit vraagt om nieuwe invalshoeken en een frisse blik en daarin ligt een mogelijk waardevolle – zo niet kritische – rol die een externe partij kan bieden. Echter, organisatieoverschrijdende creativiteit ontstaat niet automatisch en is complexer dan wat inkopers en verkopers kunnen overzien. Het interessante is dat er nog maar weinig empirisch onderzoek is gedaan naar hoe we het creatief vermogen kunnen vergroten in supply chains. Daarom zijn wij op dit moment in Maastricht heel creatief bezig met dit onderwerp. Wordt vervolgd!

Frank Rozemeijer is NEVI hoogleraar Purchasing & Supply management aan Maastricht University. f.rozemeijer@maastrichtuniversity.nl