SCM essentiële basis voor werkkapitaalscenario’s

Het kapitale ‘gezicht’ van werkkapitaal is de afgelopen jaren onderbelicht gebleven, waardoor het niet altijd mogelijk is om snel een what-if-scenario te maken om de keuze tussen rendement en (werk)kapitaal te onderbouwen.

Dat is ook begrijpelijk, aangezien het vanuit de acute crisissituatie noodzakelijk was om volledig te focussen op de cashflowkant van werkkapitaal. Dat uitte zich in cashflow forecasting op basis van de directe methode.

Nu de ergste nood gelenigd is, komen we in een situatie dat de vraag zich voordoet: ‘Wat nu met het werkkapitaal?’ Wordt het doorborduren op de huidige cashflow focus of vindt er een overgang plaats van werkkapitaaloptimalisatie naar werkkapitaalbesturing? Onderzoeken geven aan dat de CFO’s verwachten dat werkkapitaal nog minimaal twee jaar als één van de belangrijkste punten op de financiële agenda zal blijven staan. Kortom, nu is het moment aangebroken om het sponsorship op C-level te gebruiken om de omslag te maken van werkkapitaaloptimalisatie naar werkkapitaalbesturing. In de dagelijkse praktijk kom ik nog veel situaties tegen waarin werkkapitaaloptimalisatie en werkkapitaalbesturing door elkaar gebruikt worden. Toch zijn het twee verschillende invalshoeken. Werkkapitaaloptimalisatie richt zich op het op korte termijn realiseren van Quick Wins om de cashflow op orde te brengen en heeft vooral een focus op het geld. Ondanks dat dit een meer dan gemiddelde aandacht van het management heeft, blijft werkkapitaaloptimalisatie vaak operationeel gericht.

Werkkapitaalbesturing gaat uit van het op lange termijn in de grip krijgen en proactief kunnen sturen van het werkkapitaal en vraagt een strategische aanpak. Een van de best practices van werkkapitaalbesturing is dat bedrijven die zich richten op besturing vanuit een ‘root cause’-analyse het werkkapitaal beter in de vingers hebben dan degene die dat niet doen. Het resultaat is dat inzicht wordt verkregen in de oorzaak-gevolgrelatie tussen de performance van het primaire proces en de impact daarvan op het netto werkkapitaal. Door dit inzicht wordt het mogelijk om snel what-if-scenario’s te maken om de keuze tussen (werk)kapitaal en rendement te onderbouwen.

Andere focus
De huidige situatie rondom werkkapitaal wordt gekenmerkt door de overstap van kortetermijnwerkkapitaaloptimalisatie (cashflow) naar langetermijnwerkkapitaalbesturing (kapitaalrendement). De overstap is lastig aangezien dit een geheel andere focus vereist. Voor de kortetermijncashflowaanpak was de hiërarchische organisatiestructuur voldoende. Sterker nog; een hiërarchisch organisatiemodel heeft sterke voordelen in het doelgericht en snel handelen in crisistijden. Om te komen tot langetermijnwerkkapitaalbesturing is het echter van essentieel belang om de ketens van processen als uitgangspunt te nemen en uit te gaan van de hiërarchie overstijgende supply chains. De ‘root-cause’ ligt ten slotte altijd op de werkvloer. Om werkkapitaal echt in de grip te krijgen en deze te besturen, is het van belang om de ‘root cause’ vanuit het primaire proces te koppelen aan werkkapitaal-KPI’s.

Omslag valt zwaar
Uit verschillende werkkapitaalonderzoeken blijkt dat steeds meer bedrijven een organisatiebreed werkkapitaalprogramma starten. Ondanks deze werkkapitaalprogramma’s, de focus bij het C-level-management en de best practices vanuit de vele onderzoeken, valt het menig bedrijf zwaar om de omslag van optimalisatie naar besturing te realiseren. Dit is op zich ook logisch, want vanuit de comfort zone van de hiërarchie dient een overstap gemaakt te worden naar een focus op supply chains.

Het inrichten van supply chain management en het daarbij neerzetten van een cross-function-team op strategisch niveau zorgt voor voldoende borging van ketengericht werken. Hierdoor wordt het mogelijk om inzicht te krijgen in de oorzaak-gevolgrelatie tussen de resultaten van het primaire proces en het werkkapitaal in euro’s. Door het koppelen van proces-KPI’s vanuit de supply chain aan werkkapitaal-KPI’s wordt een effectieve overstap gemaakt naar werkkapitaalbesturing en is het mogelijk om pro-actief what-if-scenario’s op te stellen die de beslissing over de gewenste balans tussen rendement en werkkapitaal ondersteunen. Hiermee vormt supply chain management een essentiële basis voor werkkapitaalbesturing.
 
Henri Kuyl is Working Capital Consultant & Finance Interim Manager bij CompuFinancials
henri.kuyl@compufinancials.nl