Samenwerkingskartel

Samenwerking is de nieuwe route voor de toekomst in de zakenwereld. Het geloof in rationeel eigenbelang bij veel wetenschappers, vooral biologen en psychologen, in de afgelopen decennia is gebaseerd op langdurige, deels foutieve en tegenstrijdige aannames. Dat betoogt Harvard-professor Yochai Benkler in de Harvard Business Review van juli/augustus met als thema ‘Collaboration’.

Recente wetenschappelijke experimenten naar samenwerkingsgedrag toont aan dat de helft van de deelnemers zich systematisch en voorspelbaar coöperatief gedraagt. Mensen zijn hierbij niet hetzelfde en gedragen zich verschillend naar context. In een zogenaamd Community Game gedroeg 70 procent zich coöperatief, terwijl dit percentage in hetzelfde maar tot Wallstreet Game omgedoopte spel slechts 30 procent was. Een belangrijke conclusie uit het bovenstaande onderzoek is dat de naamgeving voor samenwerking medebepalend voor het mogelijke succes is.
Dit aspect is in mijn ogen een belangrijke reden waarom horizontale samenwerking in supply chains nog niet erg van de grond is gekomen. De hierbij veel gebruikte term ‘control tower’ klinkt als ‘ivory tower’, afstandelijk en autoritair in strijd met de beoogde samenwerking. Een ‘orchestrator’, die een orkest faciliteert en kan laten spelen, heeft een veel betere klank; de term ‘dirigent’ komt voor sommigen misschien weer te directief over.

Wanneer (semi)concurrenten in supply chain besluiten samen te werken, dan is er nog een belangrijke obstakel: de Nederlandse Mededingsautoriteit (NMa). Deze kartelwaakhond keurde onlangs niet goed dat logistiek dienstverleners Kuehne+Nagel, Nabuurs en Bakker Logistiek informatie over klanten en distributieroutes uitwisselden in het  samenwerkingsproject van het nationale logistieke topinstituut Dinalog. Om deze hindernis te omzeilen, hebben de  projectdeelnemers een onafhankelijke partij ingeschakeld.

Volgens Tom Tillemans, verantwoordelijk voor de Europese logistiek bij HJ Heinz, heb je een ‘orchestrator’ nodig om vertrouwelijke data te delen zonder dat deze bij de concurrent komt. Het voorkomen met concurrenten over prijzen te praten is niet voldoende volgens de antitrustwetgeving. Een ‘Orchestrator’ als extra partij in de supply chain lijkt kostenverhogend, maar wel noodzakelijk voor horizontale samenwerking.

ir. Martijn Lofvers
hoofdredacteur
martijn.lofvers@supplychainmedia.nl