Opstaan als Robin Hood

Is leiderschap aangeboren? Persoonlijk denk ik van wel, al zijn de meningen hierover verdeeld. Dat blijkt weer eens uit een recente rondgang langs supply chain directors, gepubliceerd in ons blad SCM.

Los van deze discussie is leiderschap juist nu meer nodig dan ooit. Niet alleen onze Nederlandse politieke leiders moeten dit vandaag de dag vooral tonen in de complexe coalitiebesprekingen om zo snel mogelijk aan de slag te kunnen met noodzakelijke overheidsbezuinigingen door de BV Overheid via samenvoeging van divisies (lees: ministeries) eindelijk Lean te maken. Maar ook directeuren en managers moeten leiderschap tonen bij de vraagstukken hoe zij hun bedrijven in de trage economie vooruit kunnen krijgen en hoe ze tegelijkertijd dit ook duurzaam doen. Enkele topmannen van Philips, AkzoNobel en Menzis lieten tijdens het congres Sustainable Supply Chains in Noordwijk op 2 juni heel overtuigend zien hoe zij de grote kansen van duurzaam ondernemen zien.

Deze topmannen van multinationals tonen duidelijk leiderschap op gebied van duurzaamheid, wellicht ingegeven door adviezen van hun vele medewerkers en adviseurs. Maar zelf zie ik nog veel bedrijven die nog maar weinig met duurzaamheid doen en het niet op de agenda van de directie hebben staan. ’Eerst moeten we zien te overleven.’ Ik kreeg bij het uitzetten van prikkelende stellingen over duurzaamheid aanmerkelijk minder reacties van supply chain directeuren dan gebruikelijk, zoals over leiderschap.

Bij wie moet het initiatief voor bijvoorbeeld duurzaamheid vandaan komen? Toen ik afgelopen maand de film ‘Robin Hood’ met Russell Crowe in de bioscoop zag viel bij mij het muntje. Russell Crowe speelt in de film een boogschutter die via Frankrijk terugkomt van de Kruistochten in het Midden-Oosten. Hij stuit op een dodelijk gewonde Engelse ridder, die onderweg is naar zijn vaderland om de kroon van de in de veldslag gedode koning terug te brengen. Het personage van Crowe, de latere Robin Hood, besluit de identiteit aan te nemen van de ridder om de belangrijke missie te brengen. Deze Robin Hood staat op bij de gelegenheid die zich toevallig voordoet. ‘Rise to the occasion’, zeggen de Engelsen heel treffend.

In mijn ogen gaat de hele film ‘Robin Hood’ over leiderschap. Ik word hierin eens te meer bevestigd door de anekdote die ik las over de totstandkoming van deze film. In een uitgebreid interview in het Engelse filmblad Empire vertelt de regisseur Ridley Scott, bekend van zijn samenwerking met Crowe in de klassieker ‘Gladiator’, over het filmen van de invasie in ‘Robin Hood’. De Engelse kust was volgens Scott spectaculair, maar ook moeilijk omdat golven ervoor zorgden dat geen enkel landingsvoertuig op zijn plaats bleef. Dus als een shot opnieuw moest worden gedaan, dan moesten de landingsvoertuigen weer terug naar zee. Ridley Scott, een duidelijke leider van in de zeventig, sprong dus als eerste in het water tot aan zijn heupen en riep achterom naar zijn crew: ‘Waar wachten jullie op?’

Leiderschap komt dus neer op het nemen van het initiatief op het juiste moment dat zich toevallig voordoet. Dat beschrijft de voormalige KLM-directeur Frank Schaper heel scherp aan de hand van zijn eigen ervaringen bij een vliegtuigcrash in zijn recente boek ‘Hoe je een geboren leider wordt’. Ook de voormalige VN-secretaris Kofi Annan bracht die boodschap tijdens het Sustainability Gala op 2 juni: ‘Duurzame innovatie zal net zo groot worden als de industriële revolutie. En individuen kunnen het verschil maken. We zitten allemaal in hetzelfde schuitje. Als er een gat in de boot zit, dan maakt het niet uit dat je aan de goede kant zit. De revolutie begint bij één persoon.’ Iemand moet het gat dicht en het initiatief nemen.

ir. Martijn Lofvers, hoofdredacteur Supply Chain Magazine
martijn.lofvers@supplychainmedia.nl