Opinie: Softwaresystemen procesindustrie werken niet

De huidige softwaresystemen zijn niet bruikbaar voor bulklogistiek in de procesindustrie. De bestaande softwareleveranciers kunnen de noodzakelijke aanpassingen op het gebied van onder meer het optimaliseren over verschillende transportmodaliteiten en de vereiste samenwerking met partners in de supply chain niet adequaat implementeren. Ad Vos weet een alternatief.

De manier van werken in de procesindustrie is de laatste jaren substantieel veranderd. Het principe van ‘demand pull’ heeft de businessmodellen van de meeste bedrijven dramatisch veranderd. Maar de bestaande softwaresystemen zijn niet toegerust om de vereiste veranderingen in de manier van zakendoen te ondersteunen. De noodzakelijke aanpassingen op het gebied van de snelheid van het nemen van besluiten, het optimaliseren over verschillende transportmodaliteiten, multimodaal transport en de vereiste samenwerking met partners in de supply chain kunnen niet adequaat worden geïmplementeerd. Hoe komt dat?
De huidige oplossingen zijn veelal ontwikkeld volgens een bottom-up principe (de ERP-aanpak). Deze systemen kunnen vaak wel redelijk omgaan met data die uit de eigen bedrijfsvoering afkomstig zijn, maar zodra er modellen moeten worden gebruikt waarin ook een variëteit aan externe data nodig is, is de bottom-up structuur meestal niet toereikend.
Er zijn wel aanpassingen gemaakt om naast een datamodel faciliteiten te bieden voor het maken en onderhouden van beslissingsmodellen, maar door de uitgangspunten zijn deze modellen meestal zo ingewikkeld dat het voor bestaande planners en schedulers vrijwel onmogelijk is om ermee te werken. En geen enkel bedrijf kan het zich permitteren om grote aantallen Operations Research-deskundigen in te zetten.

Waarom kunnen de huidige oplossingen niet worden getransformeerd? Softwareleveranciers zijn al jaren bezig om hun bestaande oplossingen aan te passen aan de nieuwe eisen. De leveranciers van op ERP-concepten gebaseerde beslissingsondersteunende systemen hebben grote problemen om de concepten die nodig zijn om de top-down besluitvorming (van langetermijnplan via kortetermijnplan naar operationeel schema) in hun bottom-up oplossingen te implementeren. Meestal ontstaan er onlogische en chaotische structuren die moeilijk zijn te gebruiken. De veelheid aan gebruikte technologieën maakt systeemintegratie ook niet eenvoudig. De oneigenlijk toegepaste concepten resulteren in veel te complexe besluitvormingsmodellen die onnodig veel onderhoud vergen.
De leveranciers van op top-down concepten gebaseerde beslissingsondersteunende systemen hebben meestal prestatieproblemen. Hun oplossingen zijn veelal ontwikkeld voor de discrete industrie, en de specifieke problematiek van bulklogistiek (pijpleidingen, multi-compartment tankers, grote parcels en multimodaliteit, waarbij verpakking en transportmiddel identiek zijn) kan slechts met moeite in hun bestaande modelstructuur worden ondersteund. De optimalisatieruns duren daardoor veel te lang, terwijl de tijd die in de praktijk beschikbaar is voor besluitvorming alleen maar afneemt.

Er is dus een nieuw concept nodig. Een oplossing die de specifieke problematiek van de bulklogistiek in de procesindustrie adequaat en gebruikersvriendelijk kan ondersteunen, moet voldoen aan enkele eisen. Ten eerste moet er sprake zijn van een top-down concept met een masterplan-plan-schedule en een simulatie- en optimalisatieaanpak die per stap verschillend kan zijn. Ten tweede moet de modelstructuur oprolbaar en afrolbaar zijn per aggregatiestap en moet uitsluitend voor die stap relevante variabelen betrekken in de simulatie of optimalisatie. Hierdoor zal de responstijd voor zelfs de meest complexe omgeving en de meest kritieke beslissingen voldoende zijn. Ten derde moet de modelstructuur geschikt zijn om naast de bedrijfseigen data ook met een veelheid aan externe data te kunnen werken (leveranciers, klanten, logistieke serviceproviders, getijdentabellen, marktprijzen van grondstoffen en eindproducten, enzovoort). Ten slotte moeten er gebruikersvriendelijke schermen en processen zijn om relevante zaken in de modellen te veranderen en de gevolgen van die veranderingen in de simulatie- of optimalisatieoplossing te kunnen waarnemen.

Russische olie-industrie
Een oplossing ontwikkeld volgens het hiervoor omschreven concept is de Zemeter-suite van Supply Chain Consultants. De Russische oliegigant TNK-BP heeft de onderdelen van deze suite inmiddels succesvol geïmplementeerd. Nergens ter wereld is oliedistributie van bron naar raffinaderij zo kostbaar als in Rusland. Rusland’s distributienetwerk wordt gekenmerkt door een gebrek aan pijpleidingen, zeer grote afstanden tussen productie en raffinage, intensief gebruik van spoorwagons en vele klimaatuitdagingen. En dat in een periode dat het land zijn productie op moet voeren om aan de groeiende vraag te kunnen voldoen.
Er waren geen decision support-systemen bij TNK-BP; de gehele complexiteit van het supply chain-model moest direct worden ondersteund, in plaats van een stap-voor-stap aanpak, met een gelijkmatige aanpak van alle bottlenecks. Hierdoor kan er beter worden gepland en gescheduled, waardoor er weer beter op ontwikkelingen kan worden ingespeeld.
Door de intuïtieve user interface en doordat de suite met elk niveau van complexiteit in de logistieke keten goed kan omgaan, is deze hanteerbaar voor álle medewerkers in de procesindustrie.

Ad Vos is Chief Technology Officer Network Optimum