Nederlandse logistieke dienstverlening in kaart gebracht

Hoe ziet de logistieke dienstverlening van Nederland er in 2010 uit? Wat is het onderscheidend vermogen van de spelers in deze markt? Om een antwoord te krijgen op deze vragen heeft Supply Chain Magazine (SCM) letterlijk de Nederlandse markt van logistiek dienstverleners in kaart gebracht. Het eindresultaat is een overzichtelijk, gemakkelijk te begrijpen metrokaart, in navolging van die van de Nederlandse leveranciers van de verschillende soorten supply chain-software in eind 2009.

Voor het creëren van de metrokaart heeft SCM logistiek dienstverleners gevraagd een invulformulier in te vullen met vragen over het belang van de verschillende soorten logistieke diensten. Net als in 2008 zijn de spelers gevraagd naar de concurrenten die ze het vaakst tegenkwamen bij logistieke tenders.

Een belangrijke informatiebron is de jaarlijkse inventarisatie van de Nederlandse logistieke markt door TNO in samenwerking met vakblad Logistiek. Dit onderzoek resulteert elke jaar in de Top 50 logistiek dienstverleners op basis van aantal werknemers, waarin ook de soorten logistieke diensten en branchespecialisaties van de individuele leveranciers zijn aangegeven.

Als ultieme toets om te checken of het consistent is wat de logistiek dienstverleners in de verschillende inventarisaties hebben ingevuld, heeft de redacties de websites van de desbetreffende bedrijven bekeken. De website van een logistiek dienstverlener zou een representatieve afspiegeling moeten zijn waar het bedrijf voor staat. Als een logistieke speler zegt alle soorten diensten te kunnen leveren, maar uit de website blijkt dat niet, dan klopt er iets niet van alle pretenties.

Onderscheidende diensten
De grootste uitdaging bij het maken van de metrokaart is geweest het beperken van het aantal metrolijnen per leverancier om een leesbare metrokaart te krijgen. Wanneer iedere leverancier alle logistieke diensten zou kunnen leveren, dan zou de metrokaart bestaan uit een simpele cirkel van een groot aantal parallelle metrolijnen.

In prijs en dienstverlening is er een duidelijk onderscheid tussen Full Truck Load en Less Than Truckload, maar de meeste logistiek dienstverleners bieden beide vormen van wegtransport aan. Dat geldt ook voor fijnmazige distributie. Ompakken en labelen behoort min of meer tot het standaarddienstenpakket van warehousing door logistiek dienstverleners, net als crossdocking.

In de metrokaart is geprobeerd die logistieke diensten af te beelden die operationeel wezenlijk onderscheidend zijn. Zo omvat de lijn Coldchain de gekoelde en geconditioneerde logistiek, zowel opslag als transport. Logistiek van gevaarlijke stoffen is weergegeven met de lijn Chemicals Logistics. Opslag en distributie van bijvoorbeeld droge kruidenierswaren is niet apart opgenomen, omdat deze productgroep nauwelijks specifieke eisen vergt. Logistieke dienstverlening in de Automotive Industry betekent Just In Time-leveringen (JIT) aan de productielijnen, vaak op speciale trolleys met onderdelen. Voor Fourth Party Logistics (4PL) komen alleen bedrijven in aanmerking die daadwerkelijk ‘non asset based’ zijn, dus geen vrachtauto’s of magazijnen bezitten (in Nederland).

De omvang van een logistiek dienstverlener is absoluut bepalend in hoeverre het bedrijf verschillende diensten kan leveren. Bij de logistieke wereldspelers bestaan er aparte afdelingen of zelfs divisies voor specifieke activiteiten. Sommige spelers hebben bedrijven met specifieke activiteiten overgenomen en geïntegreerd of als losstaande dochteronderneming zelfstandig gelaten.

Onvolwassen markt
Kijkend naar de markt dan valt op dat er heel veel spelers zijn die een vergelijkbaar dienstenportfolio bieden. Bij de grotere spelers uit de Top 50 van logistiek dienstverleners is er nauwelijks sprake van duidelijke specialisatie. Uit de analyses van de websites van logistiek dienstverleners blijkt bij weinig spelers een uitgesproken branchespecialisatie.

Wanneer de metrokaarten van logistieke softwareleveranciers en dienstverleners met elkaar worden vergeleken, dan is duidelijk het verschil in ontwikkeling van beide markten te zien. De afgelopen tien jaar hebben in de softwaremarkt veel meer grote overnames plaatsgevonden dan in de logistiek. Dit is ook wel begrijpelijk, omdat de softwaremarkt hogere marges kent en lang doorlopende licentieomzetten. Een grote overname in de logistiek betekent zeker niet een garantie nieuwe klanten ermee over te nemen, vaak zelfs in tegendeel. Toch zullen fusies, overnames, faillissementen, afstoten van niet tot de kern behorende activiteiten en verdere specialisaties de logistieke markt tot meer volwassenheid moeten brengen.