Michael Braungart: ‘Recycling is niet genoeg’

Michael Braungart, bedenker van het Cradle-to-Cradle-concept, ergert zich aan begrippen als ‘duurzaamheid’, ‘klimaatneutraal’ en ‘voetafdruk’ – de hoeveelheid grondstoffen die mensen verbruiken, omgerekend naar het aardoppervlak. ‘We denken dat we het milieu beschermen door minder afval te produceren, minder water te verbruiken’, zegt Braungart in NRC Weekend van 3 en 4 september 2011.

Volgens Braungart is minder slecht echter nog niet goed. ‘Koolstofneutraal bestaat niet. Een boom is ook niet koolstofneutraal. Als Nederland in 2050 koolstofneutraal wil zijn, zoals de bedoeling is, moet Nederland ophouden te bestaan. En als je vindt dat de mens zijn voetafdruk zoveel mogelijk moet verkleinen, zeg je eigenlijk dat de mens er beter niet had kunnen zijn. [...] Mieren verbruiken ongeveer eveneveel calorieën als mensen. Maar zij geven alles terug‘, aldus Braungart die van mening is dat iets wat afval wordt een gebrekkig product is.

Recycling is dan ook niet genoeg om het probleem op te lossen, omdat recycling in de praktijk downcycling betekent. Veel teruggewonnen grondstoffen worden alleen nog verwerkt in minderwaardige producten. ‘Metalen als kobalt, chroom, mangaan en wolfraam gaan nu voorgoed verloren als ze in een auto worden verwerkt. Ze komen in het staal terecht en kunnen daaruit niet meer worden teruggewonnen. Terwijl die metalen veel belangrijker zijn dan olie. Het energieprobleem kunnen we wel oplossen. We hebben de zon. Maar voor deze grondstoffen bestaat geen alternatief. Er vallen domweg niet genoeg meteorieten op aarde. Dit wordt een steeds belangrijker thema in de economie. Mercedes betaalt langzamerhand per auto meer aan materiaalkosten, dan aan arbeidskosten.’

Concurrentievoordeel
Er zijn kansen voor Europa. Wie zijn materialen in kringlopen hergebruikt, heeft een concurrentievoordeel. Zo worden arbeidskosten minder relevant. Mercedes moet eigenlijk geen auto’s verkopen, maar alleen het recht om ermee te rijden.’ Volgens Braungart zijn er in Nederland al zo’n 280 bedrijven die op deze basis willen werken.

Chemieconcern DSM bouwt het complete bedrijf om volgens Braungarts uitgangspunten, tapijtproducent Desso ontwikkelde het ‘airmaster’ tapijt dat een luchtzuiverende werking heeft, papierfabriekant Van Houtum ontwikkelde het milieuvriendelijkste wc-papier ter wereld, keramiekproducent Mosa onderzoekt de mogelijkheid van een soort statiegeld op tegels en kantoorinrichter Ahrend ontwikkelde een 100 procent recyclebare bureaustoel. ‘Alle producten moeten opnieuw worden uitgevonden’, zegt Braungart.