Leiderschap en logistiek

Wat is de beste biografie over leiderschap voor supply chain professionals? Afgelopen zomervakantie ben ik er definitief achter gekomen. Deze vraag was mij ingegeven door de toenemende belangstelling voor leiderschap in de wereld van logistiek en supply chain management. Zo is onlangs een nieuwe leergang gestart over logistiek en leiderschap. Onder de uiteenlopende docenten van deze leergang behoort ook kolonel Kees de Rijke, die in 2008 commandant was van de gevechtsgroepen in Uruzgan.

In een blog eerder dit jaar beschreef professor Jack van der Veen, juryvoorzitter van onze verkiezing van de Supply Chain Professional, het nieuwe soort leiderschap dat nodig is om supply chain management te implementeren. Hij verwees hierbij naar het tv-programma ‘Leiders Gezocht’ waarin Jeroen Smit, auteur van de managementbestsellers ‘Het Drama Ahold’ en ‘De Prooi’, stelt dat het leiderschap van de twintigste eeuw niet meer voldoet.

Bekende vakliteratuur
Bij boeken over leiderschap moet ik gelijk denken aan ‘De zeven eigenschappen van effectief leiderschap’ door Stephen R. Covey uit 1989. Absoluut een goed boek waarvan meer dan 15 miljoen exemplaren verkocht zijn in 38 talen. Maar ik moet toch kwijt, met het risico dat lezers van deze blog mij arrogant vinden, dat ik de zeven genoemde gewoonten van Covey al toepaste voordat ik het boek las (inclusief wat ik hoop dat mensen zullen zeggen op mijn begrafenis).

Mijn kanttekening bij veel managementboeken over leiderschap is dat het vaak te makkelijk staat opgeschreven, vooral in de Amerikaanse boeken. Alsof het allemaal zo logisch is en de realiteit niet weerbarstig. Daarom heb ik steeds meer belangstelling voor biografieën. Zo kijk ik uit naar de officiële biografie van Steve Jobs van Apple, die dit najaar verschijnt: over absolute voor- en tegenspoed in business. Maar een ultieme biografie over leiderschap v oor de supply chain professional was ik tot voor kort nog niet tegengekomen.

Militaire leiders
Bij het samenstellen en schrijven van het boek ‘Canon van de Supply Chain. Ketenmanagement door de eeuwen heen’ hebben mijn coauteurs en ik de nodige geschiedenisboeken gelezen om te achterhalen hoe grote militaire leiders, zoals Alexander de Grote, Julius Caesar en Napoleon, hun veldtochten voorbereiden en rekening hielden met de logistieke planning en uitvoering. Ook uit het boek ‘Moving Mountains. Lessons in Leadership and Logistics from the Gulf War’ hebben we het nodige geput.
Maar al deze literatuur haalt het niet bij de fenomenale biografie ‘Knight’s Cross, A Life of Field Marshall Erwin Rommel’ door David Fraser over de door vriend en vijand meest gewaardeerde Duitse generaal uit de Tweede Wereldoorlog.

Dat dit boek niet zo maar een militaire biografie is, maar ook echt iets te zeggen heeft over leiderschap blijkt wel uit de analyse van Fraser waarover grote militaire leiders, zoals Alexander de Grote, Napoleons grootste opponent Wellington en Erwin Rommel, beschikten. Allereerst hebben militaire leiders temperament en charisma, in de strijd zijn zij in hun element hoewel oorlogvoeren een gruwelijke aangelegenheid is. De ambivalentie hiertussen wordt tegenwoordig overigens opgelost door het concept van plicht.

De kennis van oorlog, verkregen door studie, reflectie en ervaring, vormt de tweede essentiële eigenschap van de leider. Het moet zijn geworteld in praktische, technische, professionele factoren, eigen gemaakt en gewaardeerd. Erwin Rommel bezat volgens zijn biograaf over een zesde zintuig, een instinct, een Fingerspitzengefuhl, een welhaast dierlijke reactie op gevaren, kansen, de gebeurtenissen tijdens een veldslag.

De derde eigenschap is de culminatie van de vorige twee: doortastendheid. De eigenschap om helder, resoluut en vooral snel te denken en handelen. Temperament brengt het noodzakelijke enthousiasme en kennis levert een trefzeker inzicht wat zou moet worden gedaan. Maar de overwinnende leider is degene wiens acties zo rap, trefzeker en energiek zijn dat deze het ritme en de richting van de veldslag bepalen. En deze drie eigenschappen waren zeker van toepassing op Erwin Rommel, schrijft Fraser.

Supply chain leader
Supply chain professionals zullen zich natuurlijk afvragen wat de wapenfeiten van Erwin Rommel te maken hebben met hun professie. Het antwoord ligt besloten in de fascinerende militaire carrière van Rommel, van pelotonscommandant tijdens de Eerste Wereldoorlog tot en met veldmaarschalk in de Tweede Wereldoorlog. De uitvoerige beschrijving hiervan in deze biografie geeft ook een perfect inzicht in zowel strategische en operationele aspecten als politieke krachten binnen de complexe krijgsmacht.

Erwin Rommel is het bekendst als generaal van het Afrika Korps. Die rol is te vergelijken met een divisiedirecteur van een multinational. Zijn bijzondere band met topman Adolf Hitler is zeer relevant: in het begin bestaat er wederzijds een grote bewondering die in 1943 bij Rommel omslaat tot felle en zelfs openlijke kritiek op de Führer. In 1944 leidde Rommels kritiek na de mislukte aanslag op Hitler ertoe dat hij werd gedwongen zelfmoord te plegen om toch een eervolle begrafenis te krijgen en bescherming voor zijn familie. Oprechtheid en eergevoel in een politieke organisatie komen heel scherp naar voren.

Militaire biografieën over leiderschap zijn er meer. Maar ‘Knight’s Cross, A Life of Field Marshall Erwin Rommel’ gaat vrij uitvoerig in op de logistieke uitdagingen van het Afrika Korps. Rommel moest heel bewust keuzes maken over de steeds langer wordende aanvoerlijnen tijdens zijn succesvolle militaire campagne in Noord-Afrika. Ook leidde hij zijn troepen aan het front en was daar te vinden waar bottlenecks ontstonden, zoals bij de vertragende overgang van de Maas in Frankrijk in 1940, en waar de veldslag kon worden gewonnen, bijvoorbeeld bij het Libische Gazala in 1942.

‘Knight’s Cross, A Life of Field Marshall Erwin Rommel’ is een absolute aanrader over leiderschap in de supply chain. Erwin Rommel was volgens auteur David Fraser meer dan een tactische commandant vol heldhaftigheid en genialiteit. Hij was reflectief en ontwikkelde van zijn eigen ervaringen militaire lessen die hij op papier schreef en verspreidde. Overal waar hij ging onderwees hij, niet zo verwonderlijk als zoon van een schoolmeester. Hij was niet alleen een meesterlijk uitvoerder, hij deduceerde theorie van praktijk en wel in een turbulente en competitieve wereld en tijdperk, een leider in de supply chain.

ir. Martijn Lofvers
Hoofdredacteur Supply Chain Magazine
martijn.lofvers@supplychainmedia.nl