Machtswisseling, september 2008

De sterke stijgingen van olie- en gasprijzen hebben veel grotere gevolgen dan je op het eerste gezicht zou denken. Iedereen die een krant leest ziet dat transportbedrijven last hebben van de hoge brandstofprijzen. En dat elk bedrijf die wat te vervoeren heeft waarschijnlijk hierdoor wordt geraakt.

Maar het gaat nog verder. Als gevolg van de stijgende benzineprijs, in combinatie met afkoelende economie en de kredietcrisis, stort de Amerikaanse automarkt razendsnel in. Afgelopen juni is achttien procent minder auto’s verkocht in de VS. De verkoop van de benzine slurpende SUV’s en pick-ups daalde met 37 procent. Het merk Chrysler dreigt, bij een gebrek van buitenlandse afzetmerken, aan deze verkoopdaling failliet te gaan. Het heeft al besloten één fabriek van pick-ups grotendeels te sluiten.

De stijgende olie- en gasprijzen hebben de oliemaatschappijen Shell, BP en Exxon Mobil de afgelopen periode echter prima financiële cijfers opgeleverd. Ook energieleverancier Nuon meldde onlangs schitterende winstresultaten dankzij de directe doorbelasting van de gestegen gasprijzen aan de consument.

Maar de olie- en gasprijzen beïnvloeden ook de grondstofprijzen. Dow Chemical, de grootste chemieproducent van de VS, heeft in juli aangekondigd zijn prijzen met maar liefst 25 procent te verhogen vanwege onverbiddelijk stijgende energie- en grondstofkosten, terwijl dit bedrijf in juni al de prijzen met twintig procent had verhoogd. Producenten van verpakkingsfolies, klanten van Dow Chemical, zeggen dat de prijsverhogingen hen hard zullen raken, omdat zij de prijsverhogingen niet kunnen doorberekenen aan al hun klanten. Een directeur bij een klant van Dow Chemical zegt in het Financieele Dagblad van 16 juli dat de toeleverancier de prijsverhoging zelfs berekent met terugwerkende kracht.

Carlos Cordón, professor aan de IMD business school in Lausanne, ziet een duidelijke verschuiving in de zakelijke markt vanwege de stijgende prijzen bij wereldwijd toenemende vraag. Volgens Cordón staan bij toeleveranciers de klanten nu te wachten in de rij: ‘Leveranciers hebben daarom veel macht en ze vinden het geweldig: “We hebben eindelijk wraak.” Onlangs had Nissan drie dagen lang geen staal. Met de kreet “We hebben ze” was de Australische leverancier dit aan het vieren.’

De veranderende olieprijzen maken maar weer eens duidelijk hoe de machtsverhoudingen in verschillende supply chains liggen of juist kunnen wijzigen. Goede bedrijven weten hierop te anticiperen.

ir. Martijn Lofvers
hoofdredacteur