Grote problemen supply chains door aardbeving in Japan

De aardbeving voor de kust van Japan en de daaropvolgende tsunami hebben enorme gevolgen voor de supply chains in dat land en ook wereldwijd. In eerste instantie zijn Japanse consumenten getroffen door lege schappen in winkels vanwege leveringsproblemen aan winkels. Maar vervolgens krijgen de wereldwijde supply chains in de elektronicasector te maken met haperingen in de supply chain.

De dagen na de aardbeving en de tsunami op vrijdag 11 maart 2011 stonden lange rijen bij de supermarkten in de hoofdstad Tokio staan lange rijen bij de supermarkten en raakten de winkelschappen snel leeg. Japanse consumenten kochten vooral eerste levensbehoeftes en ook batterijen, omdat zij rekening moeten houden met het uitvallen van elektriciteit op bepaalde tijden. Daarnaast stonden ook al snel lange rijen bij de benzinepompen in Japan die nog wel open waren. Bij veel tankstations hing binnen korte tijd bordjes met de tekst ‘uitverkocht’.

Dual Sourcing
Behalve Japanse consumenten beginnen bedrijven binnen een week na de ramp nu ook de gevolgen te voelen. Europese telecom- en chipgiganten als Ericsson, Alcatel-Lucent en STMicroelectronics waarschuwen voor ernstige tekorten aan halffabricaten, meldt het Financieele Dagblad op 17 maart. Hoewel de directe schade aan de Japanse fabrieken relatief beperkt is, kan geen enkel Japans bedrijf de productie op peil houden vanwege de rantsoenering van de stroomvoorziening.

‘Het duurt na zo’n ramp minstens een week voor je een beetje beeld hebt’, zegt Lucas van Grinsven, hoofd communicatie van ASML, aan NRC Handelsblad op 17 maart. Hij denkt dat het directe effect wel meevalt. Hij wijst erop dat ASML waar mogelijk meerdere toeleveranciers zoekt voor één onderdeel, liefst uit verschillende landen. Deze ‘dual sourcing’  moet voorkomen dat de productie van het eindproduct tot stilstand komt als de keten van toeleveranciers ‘ hikt’.

Opslingereffect
Henk Akkermans, bijzonder hoogleraar o Supply Network Dynamics, aan de universiteit van Tilbutg, waarschuwt in dezelfde krant voor ‘simpele analyses’. Het proces van de supply chain is, net als de financiële markten, zó complex dat niemand kan voorspellen wanneer en waar iets misgaat als er ergens een kink in de kabel komt. De wetenschap hanteert daarvoor het begrip ‘amplificatie-effect’: als er in de eerste schakel een kleine tik wordt uitgedeeld wordt die versterkt doorgegeven verderop in de keten.

Volgens Rob Savelkoul, Senior Vice President Supply Management bij Philips, zal de crisis in Japan een nieuw opslingereffect, ‘bullwhip’ in het Engels, creëren. ‘Bedrijven in de elektronicasector bestellen nu plotseling meer Integrated Circuits. De tsunami zal daarom een enorme impact op de industrie hebben. De meeste Blank Wavers, het begin van de supply chain voor een chip, worden geproduceerd in het Noorden van Japan’, zie hij tijdens een supply chain congres in Eindhoven op 17 maart.

ir. Martijn Lofvers, hoofdredacteur Supply Chain Magazine
martijn.lofvers@supplychainmedia.nl