Column Service: Product Stewardship

Door Stef de Bont

Product Stewardship is een concept waarbij alle partijen die betrokken zijn in de levenscyclus van een product, verantwoordelijkheid nemen voor de beperking van schade die het product aan het milieu toebrengt. Het concept is zeker niet nieuw maar nog verre van integraal doorgevoerd.

Daar waar vroeger producten ‘built to last’ werden gebouwd, is onze huidige welvaart gebaseerd op een systeem van het continu, en steeds sneller, introduceren van nieuwe producten en het continu, en steeds sneller, verwerken van afgeschreven producten. De hele samenleving profiteert van dit welvaartsysteem en vanuit het oogpunt van milieuschade die door dit systeem wordt toegebracht, is dus ook de gehele samenleving verantwoordelijk voor dit probleem.

Product Stewardship is een term die zijn oorsprong vindt in de elektronicasector maar inmiddels breed bekend is. Product Stewardship gaat verder dan Extended Producer Responsibility en legt een verantwoordelijkheid neer bij alle partijen, waaronder ontwerpers, producenten, retailers, consumenten, verwerkingsbedrijven en afvalverwerkers. Het systeem is binnen de elektronicasector gebaseerd op een drietal pijlers: milieuvriendelijk ontwerp en productie, stimuleren van de aankoop van duurzame producten, en veilig en milieuvriendelijk hergebruik en verwerking. Inmiddels zien we diverse afgeleide maatregelen zoals RoHs en WEEE en ook de cradle to cradle-gedachte past binnen het concept.

Deze maatregelen zijn veelal gericht op de producent, wat logisch is omdat deze partij uiteindelijk de meeste invloed heeft op de levenscyclus van een product. Velen hebben dan inmiddels ook een eigen Product Stewardship-beleid. Een mooi voorbeeld hiervan is The Linde Group (www.lindeus.com, zie Responsible Care), die de aspecten van Product Stewardship vertaald heeft naar aandachtspunten voor alle voorname bedrijfsdisciplines.

Maar hoe zit het met de andere partijen in de keten? Deze dienen zich ook af te vragen wat hun verantwoordelijkheid is ten aanzien van Product Stewardship. Zo vraag ik me af hoe logistiek dienstverleners hun bijdrage gaan leveren. En wat doet de distributeur/retailer? Het blijft me steeds weer verbazen hoe weinig stimulans er lijkt te zijn om de consument massaal in beweging te krijgen.

En wat blijkt nu: niet de zorg om het milieu, maar de zorg om de welvaart zet uiteindelijk een beweging in gang. De Duitse slooppremie voor oude auto’s is hiervan een mooi (of triest) voorbeeld.