Column Produce: Eerst meten dan beslissen

Door Bert van Eekhout

Euripides, een van de drie grote Griekse tragediedichters, schreef ooit: je moet altijd eerst de dingen meten alvorens een beslissing te nemen. Meten is immers weten. Jammer genoeg is meten ook meestal lastig, tijdrovend, niet interessant en soms vrijwel onmogelijk.

Afgelopen maanden heb ik een productieonderneming begeleid bij het minimaliseren van productiefouten en het optimaliseren van de productkwaliteit. Afnemers waren erg ontevreden over de kwaliteit van de geleverde producten en stonden op het punt de contracten op te zeggen. Kortom, er moest iets gebeuren. Bij de start van het project had de onderneming mij al duidelijk gemaakt dat ik me geen zorgen hoefde te maken over meetgegevens. Het proces werd op de voet gevolgd met meetpunten in het proces en alle data werd iedere tien minuten in een bestand gelogd. Het projectteam kon eigenlijk wel direct met de data aan de slag en het lek zou spoedig boven zijn, dachten ze. 

Een eerste analyse van het bijna oneindige gegevensbestand leverde echter weinig op. Er was niet of nauwelijks een verband in te ontdekken. Ik adviseerde het bedrijf daarom te beginnen bij het begin en eerst een oorzaak-gevolg diagram op te zetten. Redenerend in termen oorzaken (X-en) en gevolgen (Y-en) bleek al snel dat een aantal kritische oorzaken niet in de meting was meegenomen. Het bedrijf had gekozen voor het meten van oorzaken (X-en) die relatief eenvoudig te meten waren. Daarnaast bleek  dat een groot deel van de metingen niet betrouwbaar waren. Ten slotte bleek ook nog dat gemeten waarden van oorzaak en gevolg lang niet altijd bij elkaar hoorden.
Op basis van de beschikbare gegevens konden uiteindelijk geen verbetervoorstellen worden geformuleerd. Om het proces toch te kunnen verbeteren zijn daarom eerst de meetmethoden nader onderzocht en verbeterd, vervolgens zijn de meest kritische oorzaken aan de meting toegevoegd. De nieuwe meetgegevens, aangevuld met gegevens uit experimenten, hebben uiteindelijk voldoende informatie geleverd om productiefouten te minimaliseren en de productkwaliteit te optimaliseren.

Meten moet geen doel op zich zijn en meten zonder doel is zeker niet zinvol. Een gegevensbestand opbouwen is noodzakelijk om verbanden te kunnen vinden, maar leidt zeker niet automatisch tot de oplossing van het probleem. Euripides uitspraak zou in die zin ook als volgt kunnen worden aangepast: je moet altijd eerst de juiste dingen betrouwbaar meten alvorens een beslissing te nemen.