Column Produce: De Quants en hun modellen

Door Bert van Eekhout

‘Als je een betere logistiek wilt, dan moet je mensen beter laten beslissen.’ Deze opmerking stond in het oktobernummer van Supply Chain Magazine, en kwam van Walther Ploos van Amstel. Nu kun je beslissingen in de logistiek op heel veel manieren nemen. Het eenvoudigste is om logistieke beslissingen van anderen te kopiëren. Maar dan loop je wel het risico dat die beslissingen net niet voor jouw logistieke organisatie geschikt zijn. Kopieergedrag heeft in de logistiek al veel ellende teweeggebracht. Je kunt ook dieper inzoomen op wat nu eigenlijk het probleem is, een beeldmodel maken van het proces en vervolgens op basis van dit beeldmodel trachten beslissingen te nemen. Je kunt ook nog een stap verder gaan door van de werkelijkheid een rekenmodel te maken en op basis van dit model beslissingen te nemen.

De financiële wereld is een groot bouwwerk van rekenmodellen. In deze sector is het niet eenvoudig een goed beeld te verkrijgen van het werkelijke proces. Om dit toch enigszins te kunnen bevatten, heeft deze sector zijn toevlucht gezocht bij de Quants, oftewel de kwantitatieve analisten. Dit zijn de number crunchers die bij financiële instellingen processen met rekenkundige modellen nabootsen. Op basis van die modellen worden vervolgens beslissingen genomen. De beslissers in deze sector begrijpen de complexe modellen niet of nauwelijks, kunnen de kwaliteit van het model niet beoordelen, maar vertrouwen er wel haast blindelings op. De Quants en hun modellen zijn een belangrijke factor in de huidige financiële crisis.

Of het nu gaat om logistieke of financiële modellen, de zwakte van het model wordt steeds bepaald door de mate waarin men in staat is complexiteit te vangen én de mate waarin onzekerheid aanwezig is en meegenomen kan worden. De meest onzekere factor daarbij is helaas vaak de mens. Zodra in een proces de invloed van de factor mens geminimaliseerd kan worden, begint het model betrouwbaarder te worden.

Bij beslissingen in de logistiek, zoals beslissingen over het assortiment, bestelniveau en bestelgrootte, spelen een beperkt aantal factoren een rol, waarvan bovendien de samenhang goed is te doorzien. Gelukkig kunnen de meeste beslissingen in de logistiek nog op basis van relatief eenvoudige kosten-batenmodellen worden genomen en zijn de gevolgkosten van foutieve modellen te overzien.