Bouwen aan vertrouwen

Recent mocht ik een roundtable faciliteren voor enkele grote opdrachtgevers, bouwers en installateurs. Onderwerp van discussie was de vraag hoe ketensamenwerking in de bouw kan worden verbeterd. De bouwsector is een fascinerende sector waar veel opportunities aanwezig zijn om (faal)kosten te besparen met supply chain management, of ‘ketensamenwerking’ zoals het in deze sector wordt genoemd.

Er zijn al diverse initiatieven zoals ‘LEAN Construction’, ‘Best Value Procurement’, ‘Social media in de bouw’ en ‘Vernieuwing in de bouw’, die allen het thema ketensamenwerking omarmen. Ook wetenschappelijk is er interesse, getuige het proefschrift dat op dit moment ter beoordeling op mijn bureau ligt en dat ingaat op de vraag hoe aannemers de samenwerking met hun leveranciers beter kunnen managen.

Terug naar de roundtable. Na de eerste rituele dansen en vriendelijke woorden over en weer kwam onderling vertrouwen ter sprake. Uit de kleine enquête die ik ter voorbereiding op de roundtable had rondgestuurd, bleek dat het vertrouwen richting de bouwers niet groot was. Sterker: ronduit laag. Opvallend was dat de installateurs en opdrachtgevers hier beter scoorden. Een leuke aanzet voor discussie, leek mij.

Waarom is het onderlinge vertrouwen zo laag? Allereerst is daar natuurlijk de ‘shadow of the past’. Het werd duidelijk dat iedere partij wel ervaringen uit het verleden had die, terecht of onterecht, in het heden nog steeds aanleiding gaven tot wantrouwen. Het bleek verder dat verschillende individuele verdienmodellen en de ‘scheve’ verdeling van risico’s resulteren in sterk uiteenlopende belangen. Tel daarbij op dat de ketenpartners eigenlijk niet veel inzicht hebben in elkaars processen en de voedingsbodem voor wantrouwen wordt duidelijk.

Hoe komen we tot vertrouwen? De deelnemers zien met name een positieve bijdrage komen van het vroegtijdig in gesprek raken met elkaar en het gezamenlijk kijken naar elkaars verdienmodellen, kosten, marge, werkprocessen en risico’s. Dit vraagt openheid, transparantie en een constructieve dialoog in de keten ruim voordat er sprake is van een concrete aanbesteding voor een bouwproject.

Het gaat in de dialoog om het uitspreken van wederzijdse verwachtingen ten aanzien van de harde factoren (strategie, werkwijze, risico’s), maar zeker ook ten aanzien van gedrag. Hoe gaan we met elkaar om? Wat zien we als respectvol met elkaar omgaan? Hoe spreken we elkaar aan op gedrag dat niet functioneel is? Wat is een goede manier van aanbesteden?

Om het gewenste gedrag te stimuleren, stel ik voor dat ketenpartners met elkaar concrete gedragsregels gaan opstellen (zogeheten kritische gedragsfactoren) en deze vervolgens gaan monitoren. Het zou geen kwaad kunnen om diegenen die excellent voorbeeldgedrag vertonen (bijvoorbeeld ‘ketensamenwerker van de maand’) gezamenlijk te belonen om daarmee uitdrukking te geven aan het feit dat men gezamenlijk een cultuuromslag wil realiseren in de bouwketen.

De wil om te bouwen aan vertrouwen is aanwezig bij de deelnemers, nu nog samenwerken bij het bouwen aan vertrouwen.

Frank Rozemeijer is NEVI hoogleraar Purchasing & Supply Management aan Maastricht University en associate partner bij Solvint (www.solvint.com)
Reacties: frank.rozemeijer@solvint.com